Tôi dạy ở ngôi trường THCS Phúc Ninh của xã Xuân Vân. Trường cách trung tâm tỉnh Tuyên Quang chỉ hơn hai chục cây số, đường nhựa phẳng lì. Nhà cửa hai bên khang trang, đời sống chẳng thiếu thốn. Thế mà có một điều khiến tôi cứ trăn trở mãi. Phụ huynh ở đây phần lớn đi làm ăn xa, sáng sớm họ gửi con cho ông bà rồi vội vã lên xe ra khu công nghiệp, tối muộn mới về. Có người đi làm theo tuần, thậm chí cả tháng mới về một lần.
Ở lớp tôi chủ nhiệm, nhiều học sinh ngoan, thông minh, nhưng về nhà gần như không có bố mẹ kèm cặp. Ông bà thì chỉ lo được bữa cơm. Rồi tôi nghe các con kể: “Bố mẹ con bảo, học ở trường là chính, bài tập về nhà làm xong là được, mấy cái thí nghiệm không cần tốn thời gian”. Tôi hiểu, không phải họ vô tâm, mà họ quá bận, và cũng chưa thấy được giá trị của những hoạt động thực hành, khám phá trong môn Khoa học tự nhiên.
Là một Đảng viên, thấm nhuần tinh thần “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”, tôi nghĩ: “Muốn thay đổi, phải bắt đầu từ những cái chạm rất nhỏ, rất gần”. Không thể đợi đến họp phụ huynh, cũng chẳng thể kêu gọi chung chung. Rồi tôi chợt nhận ra, thứ cầu nối ấy vốn đã có sẵn trong tầm tay - Nhóm Zalo lớp học. Nhưng thay vì để nó mãi là nơi thông báo điểm số hay lỗi của các con, vô tình tạo áp lực cho cha mẹ sau giờ làm, tôi tự nhủ: Sao không “tô màu” lại cho chiếc cầu ấy? Hãy biến nó thành một khoảng lặng, một lời mời nhẹ nhàng để phụ huynh dừng lại bên con.
Nhóm zalo – Nơi khơi nguồn của những kết nối yêu thương
Thế là tôi lập luôn một không gian riêng, không phải để giao bài tập hay nhắc nhở trách nhiệm, mà để khơi gợi sự tò mò và gắn kết. Tôi đặt tên là “CHUYỆN KHOA HỌC QUANH NHÀ” – Một cái tên đủ giản dị, đủ nhẹ nhàng để ai cũng có thể bước vào mà không ngại ngần. Tôi không gửi thông báo, chỉ gửi những câu hỏi mở về một hiện tượng thiên nhiên, một trò chơi thử nghiệm nhỏ hay vài lời kể về buổi tối mẹ con tôi cùng mày mò thí nghiệm. Chẳng hạn: “Hôm qua trời lạnh, cô chú thấy bình nước ấm để lâu có hiện tượng gì không? Con có thể giải thích giúp ạ?” Hay: “Nhà ai có trồng mấy chậu rau, tối nay bảo con quan sát lá cây xem chúng hướng về phía nào nhé – chỉ một phút thôi cũng vui ạ.”.
Nhóm zalo – Nơi khơi nguồn của những kết nối yêu thương
Lúc đầu, nhóm im re. Tôi cũng không nôn nóng. Thi thoảng, tôi lại “mở hàng” bằng một câu chuyện nhỏ của chính mình: “Tối nay cô cũng thử ươm mấy hạt đậu cùng con trai, hai mẹ con cười suốt vì hạt nảy mầm sai hướng.” Rồi bất chợt, một chị phụ huynh đi làm ở khu công nghiệp Việt Trì nhắn: “Cô ơi, thằng cu nhà em hôm qua nó bảo bố mẹ đừng tưới cây lúc nắng to, vì cô dạy thế. Em mới biết đấy ạ.” Tôi mừng như bắt được vàng.
Cái duyên bắt đầu từ những dòng tin nhắn ngắn ngủi ấy. Dần dà, các phụ huynh khác cũng vào “khoe” thành tích của con. Có bác gửi ảnh đứa cháu đang cặm cụi pha màu thực phẩm để xem sự khuếch tán trong nước. Có bác làm thợ cơ khí còn tự chế cho con một chiếc cân đĩa thô sơ. Tôi thấy mắt mình cay cay – những tưởng phụ huynh bận lắm, chẳng còn thời gian cho con, vậy mà họ vẫn sẵn lòng, chỉ cần được “rủ” một cách khéo léo, nhẹ nhàng.
Những “góc khám phá” giản dị trong mỗi gia đình - nơi tình yêu thương và tri thức được vun đắp mỗi ngày.
Từ cảm hứng đó, tôi mạnh dạn đề xuất với Ban Đại diện cha mẹ học sinh một phong trào nhỏ: “Mỗi nhà một góc khám phá”. Không cần mua sắm đắt tiền. Một khay xốp trồng vài cây cải, một lọ thủy tinh đựng nước vo gạo để xem lắng cặn, hay đơn giản là một tờ giấy trắng dưới ánh đèn để thấy bóng đổ. Tôi ghi hình hướng dẫn rất ngắn, gửi lên nhóm. Và nhờ các con về “dạy lại” bố mẹ.
. 
Những “góc khám phá” giản dị trong mỗi gia đình - nơi tình yêu thương và tri thức được vun đắp mỗi ngày.
Rồi một điều đẹp đẽ đến. Những buổi tối cuối tuần, khi các bố mẹ về nhà, tôi nhận được tin nhắn từ chính họ: “Cô ơi, hai bố con làm thí nghiệm với bóng tối suốt một tiếng, con nó sung lắm. Lâu rồi hai bố con mới vui vẻ như thế.” Hay: “Em đi làm xa, ít khi gần con, nhờ cái góc nhỏ này mà tối nào chúng em cũng gọi điện hỏi con: Hôm nay cây lớn thế nào rồi?”
Tôi chợt nhận ra: “Dân vận khéo” ở đây không phải làm thay hay áp đặt. Nó chỉ là biết tạo ra một cái cớ thật nhẹ nhàng để những người bận rộn có thể quay lại bên con, dăm phút mỗi ngày. Và khi họ đã thấy niềm vui từ những điều nhỏ bé ấy, việc học của con cái tự khắc được quan tâm một cách tự nhiên, không gượng ép.
Chỉ sau chưa đầy một năm học (từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026), tôi đã thấy những thay đổi rõ rệt. Học sinh không còn ngại môn thực hành. Nhiều em rủ nhau tự làm thí nghiệm ở nhà rồi quay clip gửi cô. Và đáng quý nhất, những buổi họp phụ huynh không còn cảnh bố mẹ chỉ đến cho có lệ. Họ hỏi han chi tiết: “Năm nay cô dạy nội dung gì để chúng tôi về cùng làm với con?”
Mô hình nhỏ này của tôi không chỉ là câu chuyện của một lớp học, mà chính là cách tôi cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Xuân Vân và Nghị quyết Chi bộ trường THCS Phúc Ninh nhiệm kỳ 2025-2030 về “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, gắn nhà trường với gia đình và xã hội”. Từ thành công của lớp chủ nhiệm, tôi đã tham mưu với Chi bộ, Ban Giám hiệu để nhân rộng cách làm này ra toàn bộ tổ Khoa học tự nhiên. Giờ đây, không chỉ môn Sinh, Hóa mà các môn học khác cũng đã có những “nhịp cầu tin nhắn” đầy yêu thương như thế.
Có lẽ, với một Đảng viên, giáo viên đang ngày ngày đứng trên bục giảng, cái “khéo” không nằm ở đâu xa. Nó nằm ở những tin nhắn cuối ngày, ở cách tôi không phàn nàn về sự vô tâm của phụ huynh, mà thay vào đó, kiên nhẫn xây một nhịp cầu thật nhẹ – để họ có thể bước qua bộn bề công việc và trở về với con mình.
Tác giả Phạm Thị Thanh Hoa
Giáo viên, Trường THCS Phúc Ninh, xã Xuân Vân, tỉnh Tuyên Quang
